Tạo liên kết bền chặt giữa doanh nghiệp với nông dân

Thứ ba, ngày 13-02-2018, 08:32
Phát triển doanh nghiệp gắn với kinh tế nông lâm nghiệp là sự lựa chọn quan trọng trong chuỗi giá trị sản phẩm và đảm bảo tính bền vững trong liên kết, nhất là nơi có thế mạnh về sản xuất nông lâm nghiệp như Tuyên Quang. Tỉnh luôn nhất quán trong chính sách ưu đãi đầu tư đối với doanh nghiệp chế biến và hạn chế mức thấp nhất đưa sản phẩm thô (chưa qua chế biến) xuất ra ngoài tỉnh.

Tạo lập vùng chuyên canh nguyên liệu

Tỉnh đã có nhiều chính sách khuyến khích phát triển những cây trồng hàng hóa như chè, mía, lạc, cam và gỗ rừng trồng và tạo lập vùng chuyên canh cung cấp nguyên liệu cho nhà máy chế biến. Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hết năm 2017, toàn tỉnh có 8.600 ha chè, trên 10.000 ha mía, 3.100 ha lạc, 7.100 ha cam và 163.000 ha rừng trồng nguyên liệu giấy. 

Tạo mối liên kết, nâng cao giá trị sản phẩm, trên địa bàn tỉnh đã có các doanh nghiệp chế biến chè, chế biến mía đường, chế biến gỗ. Tuy nhiên, mối liên quan giữa doanh nghiệp với nông dân không có sự ràng buộc, thiếu sự gắn kết nên ở đâu mua nguyên liệu cao người dân hướng về đó. Thực trạng trên dẫn đến nhà máy thiếu nguyên liệu, công nhân làm việc theo thời vụ, tình trạng tranh mua nguyên liệu diễn ra khá phổ biến. Khắc phục tình trạng trên, năm 2002 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 80/2002/QĐ-TTg ngày 24-6-2002 khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng. Đây là cơ sở pháp lý gắn trách nhiệm, nghĩa vụ và lợi ích giữa người sản xuất nông nghiệp với doanh nghiệp chế biến. Tuy nhiên, thời gian thực hiện Quyết định 80 không đạt được mục tiêu như các bên mong muốn do các doanh nghiệp không có thị trường tiêu thụ ổn định. Yếu tố cốt lõi là chất lượng sản phẩm và thương hiệu không đáp ứng yêu cầu người tiêu dùng.


Công nhân Công ty cổ phần Chè Mỹ Lâm thu hái chè nguyên liệu.

Liên kết doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng

Đã thành thông lệ, khi xây dựng đề án và thành lập doanh nghiệp yếu tố hàng đầu là thuyết minh về vùng nguyên liệu và những mục tiêu nâng cao giá trị sản phẩm qua chế biên và tiêu thụ. Cùng với đó, UBND tỉnh cũng quy hoạch vùng nguyên liệu trên địa bàn của tỉnh để tránh tình trạng tranh chấp và bảo vệ môi trường. 

Tuy nhiên, do công tác quản lý và thực hiện các điều khoản theo quy định chưa nghiêm nên tình trạng tranh chấp nguyên liệu hoặc thiếu nguyên liệu diễn ra khá phổ biến. Điển hình các doanh nghiệp chè tuy đã được quy hoạch vùng nguyên liệu cho các công ty lớn (Sông Lô, Mỹ Lâm, Tân Trào) nhưng các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ lại mọc lên giữa vùng nguyên liệu dẫn đến thất thoát sản lượng chè búp tươi. Cũng không ít doanh nghiệp được tỉnh quy hoạch gây dựng vùng nguyên liệu để chủ động sản xuất chế biến như Công ty cổ phần Thương mại sản xuất xuất khẩu Phúc Lâm (Chiêm Hóa), Công ty cổ phần Lâm sản Tuyên Quang... nhưng doanh nghiệp không đầu tư, nên phải vất vả thu mua nguyên liệu trôi nổi ở thị trường. Thiếu nguyên liệu, các công ty chè chỉ phát huy 65% công suất thiết bị chế biến, nhà máy đường chỉ phát huy 75% công suất và chế biến gỗ cũng không vượt quá 80%.

Chủ động cho sản xuất chế biến, cái chính vẫn là vai trò của doanh nghiệp. Với công ty cổ phần Mía đường Sơn Dương được ngành Nông nghiệp đánh giá là chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh, nhưng nhiều năm diện tích mía không đạt mục tiêu kế hoạch. Tình trạng xâm canh chuyển đất mía sang cây trồng khác khá phổ biến. Nguyên nhân do doanh nghiệp thiếu đầu tư, chậm chuyển đổi cơ cấu giống mía để kéo dài thời vụ thu hoạch (chín sớm, chính vụ và chín muộn); việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để nâng cao năng suất mía còn hạn chế nên chỉ dừng con số 60 tấn/ha. Duy nhất mới đây có được mô hình liên kết “4 nhà” triển khai tại huyện Hàm Yên đã nâng năng suất mía đạt 120 đến 150 tấn/ha. 

Có đầu tư mới mong hưởng lợi

Thực tế đã xuất hiện những mô hình liên kết vùng nguyên liệu với nhà máy chế biến sâu và thị trường tiêu thụ sản phẩm lâu dài. Đó là Công ty cổ phần chè Mỹ Lâm thực hiện mục tiêu giảm chi phí, hạ giá thành, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập cho nông dân. Công ty đã đổi mới quan hệ sản xuất mới bằng hình thức phân công công việc hợp lý, gắn kết 2 bên vì lợi ích chung. Thông qua phân công lại công việc trên vùng nguyên liệu và nâng cao năng suất vườn chè, 2 năm trở lại đây, công ty đã luôn hoàn thành vượt 10% kế hoạch, thu nhập của người lao động trong nhà máy và vùng nguyên liệu tăng lên. 

Tại Công ty cổ phần Giấy An Hòa, bãi chứa nguyên liệu dăm và gỗ keo chất cao như núi nhờ chính sách đầu tư vào vùng nguyên liệu. Công ty hỗ trợ kinh phí toàn bộ phần thiết kế, hỗ trợ cây giống đối với tổ chức, cá nhân có nhu cầu trồng rừng và bán gỗ cho nhà máy. Trong 2 năm (2016 và 2017), công ty hỗ trợ 5,4 triệu cây giống cho 1.298  hộ dân ở địa bàn 5 huyện trong tỉnh. Công ty cắt bỏ khâu trung gian, thành lập bộ phận thanh toán thường trực 24/24 giờ để chi trả tiền bán nguyên liệu cho hộ dân ngay khi có xác nhận của trạm cân, từ đó tạo được niềm tin với người dân trồng rừng. Năm 2017 công ty đã thu mua 16.500 tấn dăm và gỗ nguyên liệu và là năm đầu tiên công ty chủ động đủ nguyên liệu đáp ứng nhu cầu  sản xuất.

Phát huy vai trò doanh nghiệp trong chuỗi giá trị sản phẩm, có phương án tiêu thụ sản phẩm lâu dài và gây dựng thương hiệu là yếu tố hàng đầu trong liên kết. Mặt khác, trong sản xuất nông lâm nghiệp thường gặp rủi ro, việc giúp người dân khôi phục sản xuất luôn được các doanh nghiệp hỗ trợ, tạo mối liên kết vững chắc để cùng nhau phát triển. 

Theo TQĐT

Học Bác nêu cao vai trò người cao tuổi

Thực hiện lời căn dặn của Bác “Đất nước hưng thịnh do phụ lão gây dựng. Đất nước tồn tại do phụ lão giúp sức”, những năm qua, bà Nguyễn Thị Thủy, thôn Bản Pình, xã Trung Minh (Yên Sơn) luôn nêu cao vai trò của một chi hội trưởng người cao tuổi mẫn cán, giỏi làm kinh tế và tích cực làm từ thiện. Bà vừa được nhận giấy khen và giấy chứng nhận người cao tuổi làm kinh tế giỏi tại Hội nghị biểu dương người cao tuổi làm kinh tế giỏi của tỉnh giai đoạn 2012-2017.

Tặng quà và xe đạp cho học sinh nghèo vượt khó xã Nhữ Hán

Tối 16-8, tại xã Nhữ Hán (Yên Sơn), Công Đoàn, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Đảng ủy, UBND và các đoàn thể xã Nhữ Hán tổ chức chương trình giao lưu nghệ thuật kỷ niệm 73 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9.

Nguy cơ bị thu hẹp và ô nhiễm nguồn nước mặt

Con suối 2 chảy qua địa bàn xã Tân Long (Yên Sơn) ngập tràn trong rác, từ xác động vật đến túi nilon… đều do người dân xả xuống. Bà Nguyễn Thị Hải, thôn 3, xã Tân Long bức xúc, dù đã được xã hướng dẫn phân loại rác rồi chôn lấp hoặc tiêu hủy nhưng nhiều hộ gia đình trong thôn vẫn không thực hiện mà thản nhiên vứt rác sinh hoạt xuống suối.