Tết sớm của người Mông

Thứ sáu, ngày 20-12-2019, 09:12
Ở tỉnh ta dân tộc Mông là dân tộc thiểu số đông thứ 4 sau dân tộc Tày, Dao, Cao Lan với 3.645 hộ, 19.146 nhân khẩu, chiếm 2,6% dân số toàn tỉnh. Người Mông sống chủ yếu ở các thôn, bản vùng sâu, vùng xa của các huyện Sơn Dương, Yên Sơn, Hàm Yên, Chiêm Hóa, Na Hang, Lâm Bình. Khác với người Kinh và đồng bào dân tộc thiểu số ở nhiều vùng trong tỉnh, người Mông ở Tuyên Quang ăn Tết vào đầu tháng Chạp âm lịch. Tết của người Mông thường diễn ra gần 1 tuần, nhưng trước đó cả tháng, khắp các bản làng đã nhộn nhịp không khí đón xuân.

Những ngày này tại thôn Khuổi Khít, xã Kiến Thiết (Yên Sơn) người dân tạm gác công việc đồng áng, nương rẫy của một năm, để lo toan cho một cái Tết đầy đủ. Ông Sùng Seo Vần, dân tộc Mông, thôn Khuổi Khít cho biết, người Mông chuẩn bị ngày Tết rất chu đáo. Mỗi người mỗi việc, đàn bà miệt mài hoàn thiện đường thêu, mũi chỉ trên bộ váy áo mới để cho người lớn, trẻ con diện Tết. Đàn ông tất bật đi mua sắm đồ hay thịt lợn, gà làm bữa cơm thịnh soạn cho gia đình. Thịt lợn treo hun khói là món phải có trong bữa cơm cúng ngày Tết của người Mông.

Nếu như với người Kinh, mâm cỗ Tết không thể thiếu bánh chưng, thì Tết người Mông phải có bánh dày để cúng tổ tiên và trời đất. Người Mông quan niệm, bánh dày tròn tượng trưng cho mặt trăng và mặt trời. Đây là nguồn gốc sinh ra con người và vạn vật trên mặt đất. Do đó, giã bánh dày là việc làm không thể thiếu trong ngày Tết nơi đây. Để làm món bánh dày ngon, người Mông dùng gạo nếp nương thơm ngâm và đồ thành xôi đổ vào một máng gỗ, các chàng trai sức vóc khỏe mạnh dùng chày thay nhau giã đến khi thật nhuyễn và mịn, sau đó bột được gói lại bằng lá chuối. 6 cặp bánh đầu tiên gồm 12 chiếc tượng trưng cho 12 tháng trong một năm được dâng lên trời đất và vị thần mùa màng. Những chiếc bánh còn lại xếp vào hũ gỗ đậy kín lại để ăn và thết đãi khách quý. 


Tiếng khèn Xuân Lập, Lâm Bình.

Tại xã Xuân Lập, thủ phủ của người Mông huyện vùng cao Lâm Bình vào những giáp Tết trời khá lạnh. Đi bản nào cũng thấy bồng bềnh trong mây. Thời tiết lạnh nhất là vào buổi tối, lúc này người Mông Xuân Lập quây quần bên bếp lửa, thưởng thức một cái Tết sớm đầm ấm, vui vẻ. Ông Giàng Thanh Trà, dân tộc Mông thôn Khuổi Củng khẳng định, người Mông không đón giao thừa mà quan niệm tiếng gà gáy đầu tiên của sáng sớm mùng một mới là cái mốc đánh dấu bắt đầu một năm mới. Vào ngày này, đàn ông dậy làm hết mọi việc thay phụ nữ, từ cho lợn, gà ăn đến nấu cơm. Người Mông quan niệm, con trai là trụ cột của gia đình nên tất cả mọi việc trong gia đình phải chịu trách nhiệm để giữ được truyền thống cho cả năm.

Năm nay giá lợn tăng cao, nhưng đối với người Mông thôn Trung Phìn, xã Sinh Long (Na Hang) điều đó không đáng lo. Ông Vương Sính Tu, thôn Trung Phìn chỉ tay về phía chuồng lợn nói, trong chuồng có con lợn tầm 70 kg Tết này gia đình thịt ăn dần. Năm nay, người dân trong thôn được mùa, cuộc sống ổn định, có bước cải thiện rõ rệt nên ai cũng phấn khởi.

Ở Trung Phìn trong các ngày Tết, người Mông còn có tục dán giấy lên các công cụ lao động hàng ngày và đưa lên bàn thờ như một sự tri ân những “người bạn” trong lao động, sản xuất. Sau đó, họ đến nhà nhau chúc Tết, thưởng thức rượu ngô, bánh dày. Họ kiêng thổi lửa, kiêng gọi phụ nữ dậy sớm, kiêng tiêu tiền, cho ai hoặc xin ai bất kỳ cái gì, không hót rác, không ăn cơm chan canh trong những ngày Tết.

Từ ngày mùng 4, người Mông mới bắt đầu chơi Tết. Những bộ váy, áo đẹp nhất sẽ được trưng diện trong dịp này. Bởi vậy, nổi bật trong sắc màu e ấp của hoa mơ, hoa mận và sắc hồng của hoa đào là gam màu rực rỡ của những chiếc váy tung xòe trên cánh đồng cải trắng ngút ngàn, là tiếng leng keng đồng bạc hoa theo bước chân thiếu nữ đi chơi xuân. Tết cũng là dịp người Mông tổ chức các trò chơi truyền thống như đánh tu lu (đánh cù), ném pao, đánh quay…

Nếu có dịp vào các bản Mông, du khách hãy tìm đến các sân vận động của các thôn, nơi bà con tập trung để chơi xuân. Trong không khí rộn ràng đầu năm, mọi người sẽ hiểu thêm về văn hóa ngày Tết của người Mông thông qua điệu múa xòe ô và tiếng khèn réo rắt.            

Theo TQĐT

Gương nông dân Bùi Quang Minh làm kinh tế giỏi

Một trong những mô hình điển hình trong phát triển kinh tế theo hướng trang trại tổng hợp của xã Mỹ Bằng, huyện Yên Sơn là mô hình của gia đình ông Bùi Quang Minh, thôn Quýt 2. Trang trại tổng hợp của gia đình ông đang phát triển tốt và hằng năm cho giá trị kinh tế cao.

Tân Tiến vượt khó xây dựng nông thôn mới

Là xã vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn của huyện Yên Sơn, sau 10 năm triển khai, thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, xã Tân Tiến, huyện Yên Sơn đã hoàn thành 12/19 tiêu chí, hiện nay xã Đảng bộ xã đang nỗ lực vượt khó lãnh đạo toàn xã về đích nông thôn mới vào cuối năm 2020.